Bruno Lowagie's Online Gazette

Ik ben een idealist. Toen ik 18 was, las ik het boek Walden van Henry David Thoreau, en alhoewel ik het niet eens was met alles wat hij schreef, was ik toch niet lichtjes omvergeblazen door sommige van zijn stellingen. Zo zijn de volgende woorden sinds mijn 18de in mijn geheugen gegrift:

Wanneer je jezelf vol vertrouwen in de richting van je droom beweegt en er de moeite voor doet het leven te leiden dat je jezelf hebt voorgesteld, zul je onverwachts succes hebben. Als je luchtkastelen hebt gebouwd, hoeft je werk niet voor niets te zijn: de lucht is de plek waar ze thuishoren. Maar nu moet je er nog voor zorgen dat ze fundamenten krijgen.

Ik heb geleefd en gewerkt naar dat ideaal.

Neem nu het laatste decennium. Tussen 2000 en 2005 combineerde ik een full-time job met het creëren van een stukje software dat vandaag wereldwijd verspreid is. Als er ergens op automatische wijze een PDF wordt aangemaakt of bewerkt, dan is de kans groot dat dit met iText gebeurt. In elk jaar dat volgde, verlegde ik een grens:

2006

Ik schreef mijn eerste boek: iText in Action - Creating and Manipulating PDF. Als software ontwikkelaar leerde ik de knepen van het vak van een schrijver.

2007

Gedurende een vol jaar werkte ik samen met een juridisch team van IBM Canada om de Intellectuele Eigendom van mijn software uit te spitten. Als ontwikkelaar verdiepte ik me in de legale materie wat betreft vrije software.

2008

In dit jaar richtte ik mijn eerste bedrijf op. Een maand later werd Osteosarcoom vastgesteld bij mijn zoon. Van eind februari tot eind december vochten we als gezin tegen deze kanker.

2009

Omdat de zaken in België niet goed gingen, verlegden we de focus naar de Verenigde Staten. Er werd een bedrijf opgericht in Californië en ik bouwde er een business op vanuit België.

2010

In de eerste helft van het jaar volgde ik een cursus om me om te scholen van ontwikkelaar tot entrepreneur. En passant schreef ik ook mijn tweede boek: iText in Action - Second Edition. Het verscheen tegen het eind van het jaar. Dit was niet zomaar een revisie van het eerste boek. Ik herschreef het boek volledig. In de zomer bezocht ik voor het eerst de US om een aantal administratieve verplichtingen te vervullen.

2011

Met het spaarpotje dat ik wist op te bouwen dank zij het bedrijf in de Verenigde Staten, was ik van plan een bedrijf te starten en personeel aan te werven in België. Tegen het eind van het jaar hadden we vier gloednieuwe personeelsleden.

2012

Ik startte het jaar met een tweede reis naar Californië met alle opties open. Bedoeling was te exploreren welke opties haalbaar, wenselijk, nuttig waren, en welke niet. Ik kwam terug met de helft van de opties doorstreept. Bij voorbeeld: ik ga geen tijd of energie meer stoppen in het zoeken van durfkapitaal.

En hier gaat het verhaal dus verder. Ook in 2012 moet ik een stukje van de fundamenten onder mijn droom realiseren. Ik mag dan wel software ontwikkelaar zijn van goesting, van opleiding ben ik burgerlijk ingenieur-architect. Ik mag dan wel atheïst zijn van overtuiging, ik ben Christelijk opgevoed. Vanuit die achtergrond weet ik het één en ander over fundamenten. In Silicon Valley is mijn bijnaam The Evangelist, wel laat mij even een evangelist citeren:

Matteus 7, v24-29
'Ieder nu, die deze woorden van Mij hoort en ernaar handelt, kan men vergelijken met een verstandig man die zijn huis op rotsgrond bouwde. de regen viel neer, de bergstromen kwamen omlaag, de storm stak op en zij stortten zich op dat huis, maar het viel niet in, want het stond gegrondvest op de rots. Maar ieder die deze woorden van Mij hoort, doch er niet naar handelt, kan men vergelijken met een dwaas die zijn huis bouwde op het zand. De regen viel neer, de bergstromen kwamen omlaag, de storm stak op en zij beukten dat huis, zodat het volledig verwoest werd.'
Toen Jezus deze toespraak geëindigd had, was het volk buiten zichzelf van verbazing over zijn leer. Want Hij onderrichte niet zoals hun schriftgeleerden, maar als iemand die groot gezag bezit.

In mijn interview met Datanews word ik als volgt geciteerd:

"Toch blijf ik hier", oppert de Gentenaar. "Dat is misschien niet de slimste strategie, maar ik wil aantonen dat je ook vanuit België succesvol kan zijn."

Dit onderwerp is al een tijdje het voorwerp van lange discussies binnen de iText groep. Een meerderheid van onze adviseurs wil dat we vertrekken. Ik, als 'grote baas', stel mijn veto.

Of moet ik zeggen: ik, als 'grote baas', stelde mijn veto.

Want ik begin me af te vragen of in België blijven met de iText groep niet stilaan gelijk begint te staan aan een kasteel bouwen op los zand. Nemen we er de krant van vandaag bij, De Morgen, niet bepaald een krant die van rechtse praat verdacht kan worden:

Er komt hevig economisch onweer op ons af. Bedrijven trekken moedeloos weg.

en verder:

In de Angelsaksische wereld staat België geboekstaafd als een onstabiel land, met een nefast ondernemersklimaat en veel sociale onrust.

In mijn geval is het probleem niet "het vinden van startkapitaal", het hoofdthema van een aantal recente interviews van Bart Becks (medeoprichter SonicAngel, voorzitter Raad van Bestuur van IBBT). Het probleem dat ik heb met België wordt door Bart Becks echter wel heel goed verwoord in de volgende citaten:

Toen ik in Los Angeles een bedrijf oprichtte, was de eerste brief in mijn bus een welkomstwoord van gouverneur Arnold Schwarzenegger. Voor SonicAngel kreeg ik ook een brief van de stad Brussel, maar het was een belastingbrief. (De Tijd 15 februari: Bart Becks helpt start-ups aan geld)

En laat me eerlijk zijn: ook ik twijfel soms. Volgende week vertrek ik weer een maand naar Los Angeles & Silicon Valley. En ik merk dat de vlucht naar Los Angeles me makkelijker afgaat dan de vlucht terug, en dan heb ik het niet alleen over de jetlag. (DataNews 9 februari: Should I stay or should I go?)

Ik zag gisteren Johan Vandelanotte in het Journaal op de VRT. Het dreigement van een reder om Antwerpen te verlaten, wuifde onze kersverse minister van economie weg met de woorden "de staking van de loodsen is maar een excuus, het bedrijf in kwestie dacht er al langer over om te vertrekken." Dat kan wel zijn, Johan, maar misschien was die staking de druppel die de emmer deed overlopen.
Ik ben onlangs nog opgekomen voor 'mijn stad', Gent. Aan het eind van mijn interview met Datanews kwam een venijnige vraag: Wat met Ghent Web Valley, geloof je daarin? Ze hebben onlangs toch nog de Phare conference moeten afgelasten wegens te weinig interesse?
Ik heb daar een lang antwoord op gegeven. Iets in de aard van: de vergelijking met Silicon Valley gaat niet op: daar wordt bvb een CLS West en een WebJUG georganiseerd door Google, Adobe, Oracle, O'Reilly,... Die voorzien een venue (Googleplex! eBay Town Hall! ...) en die sponsoren alles van begin tot eind (gratis eten, goodies,...), dan is het gemakkelijk om interesse te krijgen. Zij gaan telkens uit van 40% opkomst; 60% van de mensen die inschrijven komt niet opdagen en dan nog zitten de zalen vol. Maar hier hebben we vooralsnog geen grote productbedrijven die hun schouders willen zetten onder zo'n initiatieven. We zijn met heel veel kleintjes die allemaal méér dan fulltime bezig zijn met onze eigen business. Dat maakt het moeilijker. Dat is ook de reden waarom we vaak heel versnipperd te werk gaan. Vooralsnog is er geen Google, Adobe, Oracle,... in België die opstaat om iets overkoepelends te doen. Gent voorstellen als het nieuwe Silicon Valley is onzin. Net zoals zeggen Kortrijk is the new Ghent. Silicon Valley strekt zich uit van San Francisco tot San Jose. Dat is groter dan Antwerpen, Gent en Brussel samen. Ik citeerde Chris Gill: in Silicon Valley zitten 400.000 ingenieurs, waarvan 20.000 wantrepreneurs.
In de oorspronkelijke versie van het artikel werd dit als volgt hertaald:

Ach. Er wordt gezegd dat Gent het Silicon Valley van België is. En als je naar Kortrijk gaat, zeggen ze ‘Kortrijk is the new Gent’. Please. Ghent Web Valley kan nooit lukken als je er Antwerpen, Leuven en Brussel niet bij betrekt. In Silicon Valley lopen 400.000 ingenieurs rond, waarvan ongeveer 20.000 ‘wantreprenuers’. Wat betekent Gent dan in godsnaam? Laten we alstublieft eens leren om samen te werken! De Belgische tech-initiatieven zijn veel te versnipperd.

Ik kreeg die tekst vlak voor de deadline te lezen, en ik kon enkel maar een paar kleine wijzigingen vragen, dus schreef ik:

Waarom gebruik je hier de negatieve vorm?
> Ghent Web Valley kan nooit lukken als je er Antwerpen, Leuven en Brussel niet bij betrekt.
De positieve vorm is toch beter?
Ghent Web Valley kan enkel lukken als je er Antwerpen, Leuven en Brussel bij betrekt.
Misschien moeten we het dan maar Flanders Web Valley noemen.
> Wat betekent Gent dan in godsnaam?
In plaats van "Wat betekent Gent dan in godsnaam?" is het na het vermelden van al die steden beter om te zeggen: "Wat betekent één stad dan in godsnaam?" Ik zou nooit aan Gent bashing doen, daarvoor woon ik er te graag, en dan klopt ook de rest van de paragraaf beter:
> Laten we alstublieft eens leren om samen te werken! De Belgische tech-initiatieven zijn veel te versnipperd.

Ik vond het vreemd dat hij er Leuven bij betrok, want die stad heb ik zelf niet genoemd. Geen probleem hoor, ik heb niks tegen Leuven, maar het toont aan hoe een interview toch altijd een interpretatie is waarin de mening en de overtuiging van de journalist doorschemert. Ik vond het jammer dat de journalist zo hard te klemtoon legde op het versnipperde en dat hij ook vooral mijn frustratie tentoon spreidde, maar nu begrijp ik het al beter. Eigenlijk heb ik reden om gefrustreerd te zijn.
Zo deed ik onlangs mee aan de wedstrijd "Dé Gentse Ondernemer". Ik was ervan overtuigd dat ik een plaats tussen de finalisten verdiende. Wat bleek: voor de 18 plaatsen werden 15 ondernemers gekozen, en nee, ik was er niet bij. Ik meen begrepen te hebben dat de keuze verscheurend was, en ik heb alle respect voor de mensen die uiteindelijk gekozen zijn, maar als je het objectief bekijkt, dan zitten daar toch mensen tussen die geen wereldwijde impact hebben, minder dan twee boeken schreven en niet op zoveel fronten (technisch, juridisch, beleidsmatig) actief zijn als ik.
Ik las vanmorgen op de voorpagina van De Morgen het volgende over overheidsbenoemingen:

Het opstellen van het kadaster is nodig om een "evenwicht" te kunnen vinden tussen de vertegenwoordigers van de verschillende politieke partijen. Daarbij wordt rekening gehouden met drie criteria: het politieke gewicht van elke partij, een balans tussen Vlamingen en Franstaligen, en het evenwicht tussen mannen en vrouwen.

Terecht schrijft Steven Samyn in zijn edito op pagina twee:

Een politieke apothekersweegschaal is niet het instrument om de juiste man/vrouw op de juiste plaats te krijgen.

Ik vraag me af of zo'n jury ook zo'n apothekersweegschaal gebruikt. Het voelde in ieder geval aan alsof "Dé Gentse Ondernemer" me bewust een duwtje wilde geven... een duwtje richting buitenland.
En ja, net zoals Johan Vandelanotte kan men dan zeggen: je bent net terug uit Silicon Valley, je dacht er al langer aan om te vertrekken. Dat klopt en dat klopt niet.
De optie om hier te blijven was nog altijd open en genoot tot voor kort mijn voorkeur. Ik word niet gedreven door geld. Mijn beste motivator is erkenning. Als ik echter het gevoel heb niet erkend te worden, dan hoeft het allemaal niet meer voor mij. Dan begin ik te piekeren. Over fundamenten. Over parabels over bouwen op een rots of bouwen op zand.
Ik herkende me vandaag heel erg in het interview met Nic Balthazar: "ik wil dat zelfs de beuzakken me graag zien", maar ook in de ervaring die hij had toen zijn zoon zich twee weken tussen leven en dood bevond. Sinds de éne zeer donkere periode waarin het leven van mijn zoon aan een zijden draadje hing na een zoveelste chemokuur die zijn volledige afweersysteem om zeep had geholpen, ben ik op veel gebieden milder en verdraagzamer geworden, behalve op één: ik kan absoluut geen bullshit meer tolereren.

Ik ben het beu dat de apothekers en schriftgeleerden de plak zwaaien, ik ben het beu te moeten prediken in een woestijn. Starten op zand? Doe het niet! Het is niet duurzaam; het zal je niet beschermen tegen regen, bergstromen en storm. Zoek jezelf liever een goede rots! Ook al betekent dit dat je verder zal moeten kijken dan de grenzen van je stad, regio of land.