Bruno Lowagie's Online Gazette

Wegens succes verlengd

Wed, 11 Mar 2026

Vorige week vrijdag plaatste ik deze post op Facebook:

Ik dacht dat het ging om een serieus geval van sluikstorten in de Oscar Colbrandtstraat, maar een dag later werd duidelijk dat ik verkeerdelijk een kunstwerk als een kar vol afval omschreef.

Uit verder onderzoek bleek het te gaan om een lokale kunstenaar uit de Louis Schuermansstraat:

Naar verluidt zou de politie dus op de hoogte zijn van de identiteit van de kunstenaar, maar om begrijpelijke redenen kan die niet zonder toestemming van de kunstenaar zelf vrijgegeven worden.

Dezelfde creatieve geest zou trouwens eerder al werk tentoongesteld hebben op de hoek van de Engelstraat en de Jos Verdegemstraat:

Toen ging het om een zeer tijdelijke tentoonstelling, maar vandaag merkte ik dat de winkelkarinstallatie wegens succes verlengd is.

Zo blijkt uit deze foto van vandaag 11 maart om 8:59:

Uit een gesprek met een voorbijganger die in de buurt woont, maar verder anoniem wenst te blijven, staat dit postmoderne, deconstructivistische werk symbool voor het gedoogbeleid van Stad Gent wat sluikstorten betreft.

Persoonlijk heb ik twijfels bij die uitleg, want Gent toont zich net zeer ijverig in het uitschrijven van GAS-boetes voor burgers die hun huisvuil een half uur te vroeg buiten zetten op donkere avonden voor de huisvuilophaaldag. Ik zie in dit kunstwerk eerder de triomf van de verdraagzaamheid van het warme, lichtende voorbeeld dat Gent is in België, Europa en de wereld.

Alleen de kunstenaar zelf kan ons vertellen wat zijn ware bedoeling was, vandaar deze oproep:

Beste kunstenaar,
Herkent u uw kunstwerk op de foto's, gelieve u kenbaar te maken.
Uw naam hoort thuis in het pantheon der hedendaagse Gentse kunstenaars!

De buurt vindt het doodjammer dat er door de zelfgekozen anonimiteit van de artiest geen factuur gepresenteerd kan worden voor deze creatieve compositie.

Waarom de Belgische meerwaardebelasting een ramp is voor de Belgische economie

Sun, 25 Jan 2026

Vanaf 1 januari 2026 voert België een algemene belasting op meerwaarden in. Daarmee zet ons land een stap die in veel andere economieën al lang is gezet, zo wordt de extra taks verdedigd. Maar precies daar wringt het schoentje: België kopieert wel de belasting, maar niet de economische logica die er in andere landen onlosmakelijk mee verbonden is. Waar capital gains-belastingen al decennia bestaan, geldt een eenvoudig maar cruciaal principe:

Wie de meerwaarde van een investering opnieuw inzet als productief of risicodragend kapitaal, wordt niet meteen belast.

De belasting wordt uitgesteld, niet afgeschaft. Zo blijft kapitaal aan het werk in de economie. België laat dat principe volledig links liggen. En dat is geen detail, maar een beleidsfout met voorspelbare gevolgen.

Belasting uitstellen is geen belasting ontlopen

Het idee dat herinvesteringsvrijstellingen een cadeautje zijn voor ‘de superrijken’ is een misvatting. In het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Nederland gaat het expliciet om belastinguitstel. Wie herinvesteert, betaalt later, wanneer het kapitaal effectief wordt onttrokken aan de economie.

In het Verenigd Koninkrijk bestaat al jaren de Business Asset Roll‑over Relief: wie de opbrengst van een verkocht bedrijfsmiddel opnieuw investeert, stelt de meerwaardebelasting uit tot een latere verkoop. In de Verenigde Staten laat Section 1031 investeerders toe meerwaarden door te rollen zolang ze in vergelijkbare investeringsactiva blijven. Nederland kent zowel een herinvesteringsreserve als een participatievrijstelling die langetermijninvesteringen expliciet beschermt.

De rode draad is telkens dezelfde: de fiscus mag economische dynamiek niet afremmen.

België kiest voor de botte bijl

De Belgische hervorming doet dat wel. De belasting wordt geheven bij realisatie, ongeacht wat daarna met het kapitaal gebeurt. Of de opbrengst nu wordt gebruikt voor consumptie, veilig parkeren of een nieuwe start‑up: fiscaal maakt het geen verschil. Dat is problematisch. Niet omdat vermogens niet mogen worden belast, maar omdat België hiermee actief ontmoedigt wat het zegt te willen stimuleren: ondernemerschap, schaalvergroting en risicokapitaal.

Een ondernemer die zijn bedrijf verkoopt en de opbrengst opnieuw wil investeren in een jong groeibedrijf, ziet eerst een deel van zijn kapitaal afgeroomd. In andere landen blijft dat kapitaal volledig beschikbaar. Het resultaat laat zich raden: investeringen verschuiven, niet ideologisch maar rationeel.

De prijs wordt later betaald

Zonder herinvesteringsmechanisme creëert België drie effecten die elkaar versterken.

Ten eerste verdwijnt liquiditeit uit de reële economie.
Ten tweede worden investeerders richting defensieve of buitenlandse activa geduwd.
Ten derde verliest het land aantrekkingskracht voor seriële ondernemers en private investeerders, precies de mensen die jonge bedrijven financieren wanneer banken afhaken.

Dat alles gebeurt zonder dat de belastingopbrengst structureel stijgt. Wat vandaag wordt geïnd, is morgen niet meer geïnvesteerd. De economische kost volgt met vertraging, maar is daarom niet minder reëel.

Een gemiste kans op evenwichtige fiscaliteit

Een slimme belasting op meerwaarden is perfect verenigbaar met herinvestering. Sterker nog: zonder dat correctiemechanisme is ze economisch onevenwichtig. België had de kans om een modern systeem te bouwen dat rechtvaardigheid combineert met groei. Het heeft ervoor gekozen enkel het makkelijkste deel over te nemen: de heffing zelf. Wie meent dat elke euro die niet onmiddellijk wordt belast een verlies is voor de schatkist, vergeet dat een economie geen statisch gegeven is. Kapitaal dat blijft werken, creëert later meer opbrengsten, ook fiscale.

Belastingheffing is geen doel op zich. Ze is een middel. En middelen die hun doel voorbijschieten, verdienen herziening.

Lees ook mijn blogpost waarin ik uitleg waarom de herverdeling van inkomsten uit investeringen fundamentaal oneerlijk is: De Marshmallow-politiek: Waarom herverdeling een recept voor armoede is.

Verkeerd citeren, en hoe hierop te reageren

Thu, 22 Jan 2026

Nadat de VRT in een fact checking item op Radio 1 terecht en correct brandhout maakte van de (wereld)vreemde verdediging van rector Petra De Sutter in de heisa rond haar openingsrede, vond diezelfde VRT het nodig om ook Rik Torfs over de hekel te halen. De zender deed dit niet zonder leedvermaak omdat de oud-rector van KULeuven een week eerder kritiek uitte op de huidige rector van UGent.

Ik heb zelf ook al een achttal boeken geschreven. Ik vroeg me af:

Zou men mij ook kunnen betrappen op verkeerde citaten?
En ook: Kan ik nog iets nieuws toevoegen aan het debat?

Het antwoord is positief op beide vragen. Omdat volgens mij nog niet alles gezegd is en geschreven over het voorval, heb ik, vanuit een persoonlijk perspectief en op basis van eigen ervaringen met speeches en boeken, een aantal argumenten op een rij gezet.

De citaten maken de man (of de vrouw)

Wie naar mijn website lowagie.com gaat, vindt daar een uitgebreide, zelfgeschreven biografie. Helemaal onderaan de pagina staat een rubriek met als titel: You know a man by his favorite quotes. Als eerste in het lijstje vermeld ik een citaat uit Walden; or, Life in the Woods (1854) van Henry David Thoreau (1817-1862):

If you have built castles in the air,
your work need not be lost;
that is where they should be.
Now put the foundations under them.

Dit citaat is prominent aanwezig in mijn boek ‘Entreprenerd’:

Dat is geen toeval. Ik las ‘Walden’ in de vakantie van 1988. Het citaat over de luchtkastelen komt helemaal aan het einde van het boek. Ik leende het boek toen in het Nederlands uit de bibliotheek van Ieper, maar ik kocht later de Engelse versie:

In 1988 was ik 18 jaar oud. Ik stond op het punt aan mijn universitaire studies in de ingenieurswetenschappen te beginnen. Ik dacht (verkeerdelijk, zo zou uiteindelijk blijken): ik hou van literatuur, maar ik zal tijdens mijn ingenieursstudies waarschijnlijk weinig tijd hebben om iets anders te lezen dan wetenschappelijke werken.

Die vakantie stelde ik me dus tot doel om 10.000 pagina’s literatuur te lezen. Ik haalde dat doel niet. Ik ben de lijst waarop ik de tel bijhield helaas kwijtgeraakt. Ik kan er een paar honderd naast zitten, maar voor zover ik me herinner, strandde ik rond de 8.800 pagina’s.

Ik weet wel nog goed dat ik naast die lijst ook een schriftje had waarin ik citaten uit die boeken overnam. Eén van die citaten was:

Als je luchtkastelen hebt gebouwd,
dan hoeft je werk niet verloren te zijn.
Want ze horen daar;
zorg gewoon dat je er de fundamenten onder bouwt.

Dat schriftje ben ik ook kwijtgeraakt, maar ik heb dat citaat altijd met me meegedragen en schrijf het hier neer zoals ik me de Nederlandstalige versie herinner Ik durf zelfs een deel van mijn succes als ondernemer toeschrijven aan het feit dat ik de goede raad van dat citaat zo goed mogelijk heb proberen toepassen in mijn leven. Dat brengt mij bij een kritiek die ik nog maar weinig gehoord heb in het debat over de flater van de rector van UGent.

Petra De Sutter beweert dat ze haar speech heeft willen spijzen met citaten. Dat kan ik perfect begrijpen. In mijn boek Entreprenerd begint elk hoofdstuk ook met een citaat. Echter: in tegenstelling tot de rector ben ik niet tijdens het schrijven op zoek gegaan naar citaten die pasten bij de tekst. Net omdat het een persoonlijk verhaal ging, heb ik citaten gebruikt die tijdens mijn carrière op mijn pad zijn gekomen. Ik kan begrijpen dat mensen die aan het begin van hun carrière staan, nog niet over een persoonlijke collectie van citaten beschikken, maar wie zoals ikzelf —en naar ik aanneem, ook zoals Petra De Sutter— kan bogen op jarenlange ervaring, zou over een arsenaal aan citaten moeten beschikken die gaandeweg een persoonlijke betekenis kregen. Het zijn dat soort citaten die je verwacht in een openingsrede van een rector —of zoals bij mij: in een biografie over een kwarteeuw carrière in de IT-sector.

De persoonlijke betekenis die je aan zo'n citaat geeft, kan soms verschillen van de oorspronkelijke context. Zo heb ik lang een citaat gebruikt van Irma Kurtz. Zij was de ‘unshockable queen of advice’ van Cosmopolitan Magazine. Een ‘agony aunt’ die colums schreef met antwoorden op vragen van lezers. Eén van de adviezen die ze in die context zou gegeven hebben, is:

Givers have to set limits, because takers rarely do.

Ik heb dat 'Vraag het aan Rika' relatieadvies toegepast op mijn business, namelijk die van de openbronsoftware. Ik stelde vast dat iedereen volop gratis gebruik maakte van mijn werk, terwijl niemand daar iets voor teruggaf. Dat besef deed mij besluiten om de vrijesoftwarelicentie van mijn product, iText, strenger te maken. Veel gebruikers hebben mij hiervoor overladen met haatberichten, maar die beperking was nodig om al te groot misbruik van mijn goedheid te voorkomen. Kortom: achter elk citaat dat ik in mijn boek gebruik, zit een verhaal.

Dat is mijn grootste kritiek op Petra De Sutter (en je mag me hierop quoten):

Als je citaten gebruikt in een openingsrede, wees dan godverdomme authentiek!

Ga niet op zoek naar citaten waar je geen persoonlijke band mee hebt. Je leert iemand kennen door de citaten die die persoon gebruikt. In dit geval heeft de hele wereld Petra De Sutter leren kennen als iemand die fake is, want ze spijsde haar inauguratierede met citaten die ze pas voor het eerst leerde kennen tijdens het schrijven van haar speech.

Moet Petra De Sutter aftreden als rector?

Ik schreef net dat de hele wereld Petra De Sutter heeft leren kennen als iemand die fake is. Dat is uiteraard een hyperbool. Op het moment dat Apache het nieuws uitbracht, was ik toevallig in Silicon Valley. Tijdens de gesprekken die ik daar had met mensen ter plaatse, vertelde ik het verhaal aan verschillende mensen. Daarbij sprak ik steeds over the Chancellor of Ghent University. Ik vermeldde er niet (altijd) bij dat de rector van UGent een transvrouw is, omdat dit irrelevant is in de context van het probleem.

Ik vroeg wel telkens:

Vinden jullie dat een rector die in een inauguratierede gebruik maakt van citaten die door AI bijeen zijn gehallucineerd moet aftreden?

De algemene teneur was dat zo iemand de eer aan zichzelf moest houden en ontslag moest nemen, omdat een dergelijke fout schade toebracht aan de reputatie van de instelling. Toen ik daarna vertelde dat het debat rond het voorval bezoedeld werd door het feit dat de rector een transvrouw was, begrepen sommigen dat er mogelijk verzachtende omstandigheden waren. Zo zie je maar: context speelt een grote rol in het oordeel dat mensen vellen. Zelf vond ik in eerste instantie ook niet dat Petra De Sutter moest aftreden. Deels omdat er al genoeg drek over haar werd gedumpt vanuit de rechterhoek van de maatschappij. Ik had wel bedenkingen bij berichten die insinueerden dat ‘een man’ minder kritiek had gekregen als die dezelfde fout had gemaakt.

Dat brengt ons bijna naadloos bij Rik Torfs. Het lijkt wel alsof er opzettelijk een storm in een glas water wordt gecreëerd rond zijn boek Waarheid. Is dit een geval van whataboutisme? Een poging om de fout van Petra De Sutter te milderen? Een mediastunt om de vierde druk te promoten? Ik weet het niet, en dat doet er niet toe, want voor mij worden hier appelen met peren vergeleken. Een speech is immers een sprint, maar een boek is een marathon.

Een speech is een sprint

Ik ben iemand die graag spreekt voor een groot publiek. Wie mij aan het werk wil zien, kan bijvoorbeeld de keynote bekijken die ik in 2017 gaf aan een publiek van ongeveer duizend mensen (als het er niet meer waren) op de Great Indian Developer Summit.

Wie die lezing tot op het einde uitzit, ontdekt dat de vier punten waarrond ik mijn keynote opbouwde niet uniek zijn. Ik vermeld duidelijk dat ik mijn inspiratie vond in een boek met als titel ‘The New Kingmakers: How Developers Conquered the World’ (2013) van Stephen O’Grady. Waar O’Grady in zijn boek vier factoren opsomt die bepalend waren in de evolutie van bedrijven zoals Facebook, Amazon, Netflix, Google… legde ik in mijn keynote uit hoe drie van die factoren ook belangrijk waren in de geschiedenis van mijn eigen bedrijf.

In 2014 deed ik iets gelijkaardigs in Antwerpen. Ik vertelde op Devoxx hoe ik het boek The Founder’s Dilemmas: Anticipating and Avoiding the Pitfalls That Can Sink a Startup (2012) van Noam Wasserman las met de bril op van ‘founder van iText.’ Ik stuurde trouwens een link naar die video van die lezing op naar de auteur, die op dat moment verbonden was aan de Harvard Business School. Ik kreeg volgend antwoord terug:

Als je beide lezingen bekijkt, dan zie je dat ik nogal gedreven ben als ik spreek. Ik verspreek me af en toe, maar het publiek ziet dat meestal door de vingers omdat wat ik zeg authentiek is. Ik won niet voor niets ooit een JavaOne Rockstar Award op wat in Californië ooit één van de grootste evenementen was voor ontwikkelaars. Die wordt enkel uitgeloofd aan de beste sprekers op het evenement:

Kwatongen zullen beweren dat ik dit allemaal vermeld om te pochen, maar dat is naast de kwestie. Ik wil vooral voorkomen dat mensen die dit essay lezen me beschouwen als een soort ‘beste stuurman' die 'aan wal’ staat en zomaar iets verkondigt. Ik weet wat het inhoudt om een keynote of een lezing te geven. Ik wil ook dat lezers kunnen zien wat ik bedoel als ik zeg dat je als spreker in de eerste plaats authentiek moet zijn.

Een boek is een marathon

Ik weet ook wat het is om een boek te schrijven. Dat is een heel paar ander mouwen dan een speech voorbereiden. In de inleiding van dit essay stelde ik mezelf de vraag: zou men mij ook kunnen betrappen op verkeerde citaten? Het antwoord is volmondig: ja, natuurlijk!

Je mag nog zoveel aandacht besteden aan een boek, je kan niet vermijden dat er desondanks nog fouten in sluipen. Ik schreef mijn eerste boek, iText in Action (2007), voor de Amerikaanse uitgeverij Manning Publications. Ik had een team van een vijftiental mensen tot mijn beschikking, waaronder een developmental editor, een copy editor, een proof reader, en ook een review manager die dozijnen reviewers aanstuurde. Toen ik de doos met de eerste gedrukte exemplaren ontving en voor het eerst het fysieke boek opensloeg, kwam ik op een pagina terecht waarop ik meteen een typo ontwaarde. De proofreader had het boek maar liefst vier keer gelezen; ikzelf had het ook minsten zoveel keer nagekeken, en toch zat die fout er nog in.

Een typo is natuurlijk nog iets anders dan een verkeerd citaat, maar toen het boek met ongeveer 12.000 verkochte exemplaren een bestseller bleek, stelde de uitgever voor om een revisie uit te brengen —een second edition (2010).

Ik ging akkoord op voorwaarde dat ik het mocht herschrijven. Ik was immers totaal niet meer tevreden met de eerste versie, omdat er volgens mij te veel dingen in stonden die niet (meer) klopten of niet accuraat genoeg waren. Zo had ik in de eerste editie een paar dingen geschreven over Adobe die ik ergens gehoord had, en voor waar aannam. Het manuscript was nagelezen en goedgekeurd door iemand bij Adobe, dus echt foutief waren die zaken niet. Echter, in de periode tussen het verschijnen van het boek (2007) en de vraag om een revisie te schrijven (2009) had ik gesprekken met mensen die me vertelden hoe de vork werkelijk in de steel zat. Wie die fragmenten uit de eerste editie (p74-86) vergelijkt met wat ik in de tweede editie schreef (p414-424), zal dus best wel wat verschillen ontdekken.

Een duidelijker voorbeeld vind je terug als je de Nederlandstalige versie van mijn autobiografie, Gebeten (2020), vergelijkt met de Engelstalige versie, Entreprenerd (2021). Ik heb voor ik eraan begon lang getwijfeld in welke taal ik dat boek zou schrijven. Uiteindelijk besliste ik om eerst een versie in het Nederlands te schrijven voor een beperkte markt (ik liet 150 exemplaren drukken; die zijn bijna allemaal de deur uit).

De lijst met errata voor dat boek is ellenlang. Dat heeft enerzijds te maken met het feit dat ik het boek helemaal in mijn eentje moest schrijven; ik vond geen enkele Vlaamse uitgever bereid om het uit te geven. Anderzijds beschreef ik soms voorvallen waar ikzelf niet bij aanwezig was. Zo was ik van 26 november 2017 tot 5 januari 2018 op een soort schrijfretraite in Californië. Tijdens die periode gingen er, zonder dat ik het wist, een aantal zaken goed mis in het bedrijf. In de Nederlandstalige versie —die ik nu als klad voor de Engelse versie beschouw— beschreef ik mijn interpretatie van de feiten. Het boek werd echter gelezen door mensen die de gebeurtenissen wel van nabij meemaakten. Hun feedback heeft ervoor gezorgd dat ik in de Engelse versie een veel duidelijker beeld kon schetsen van wat er zich toen voordeed. Er zit veel 'voortschrijdend inzicht' tussen de Nederlandstalige en de Engelse versie. Gelukkig maar, want van die versie zijn 874 exemplaren verkocht.

De ‘fouten’ die Rik Torfs aangewreven worden, zijn natuurlijk van een andere aard. Hij heeft auteurs zoals Camus foutief geciteerd. Het pijnlijkste voorbeeld van zo’n fout die ikzelf maakte, heeft te maken met het boek dat ik eerder al vermeldde: The Founder’s Dilemma’s van Noam Wasserman.

In Gebeten schreef ik het volgende:

Ik zat echt in mijn hoofd met het idee dat Noam Wasserman tussen 2000 en 2009 maar liefst 10.000 bedrijven had gevolgd. Net zoals Rik Torfs werk ik vaak met handgeschreven notities, en ik had dat ook zo genoteerd. Ik was ervan overtuigd dat ik dat zo gelezen had in het boek van Wasserman. Ter voorbereiding van ‘Entreprenerd’ herlas ik dat boek en moest ik tot mijn schade en schande vaststellen dat ik het verkeerd voor had.

Ik zette mijn fout recht in Entreprenerd:

In mijn hoofd had ik van 9.900 founders van 3.607 startups plots 10.000 bedrijven gemaakt, zonder het aantal founders te vermelden. Het resultaat was dat ik een fout aantal citeerde. Dat zijn fouten die gebeuren.

In de talloze interviews van de afgelopen dagen heeft Rik Torfs met handen en voeten uitgelegd wat iedereen ‘with half a brain’ zelf zou moeten weten: dergelijke fouten zijn haast onvermijdelijk als je een lijvig boek schrijft. Ik vind dergelijke fouten gemakkelijker te vergeven wanneer je ze maakt in een boek waarvoor je errata kunt schrijven, dan wanneer je ze maakt in een speech. En ook: een speech is een sprint, een boek is een marathon.

Je maakt vlugger een fout in een boek van 400 pagina's dan in de voorbereiding van een speech die maar een half uur duurt —vooral als je er drie weken voor uittrekt om de tekst uit te schrijven.

Moeten we vergevingsgezind zijn?

In het geval van Rik Torfs moeten we zeker vergevingsgezind zijn. Hij heeft de camera’s niet geschuwd. Hij heeft een uitleg gegeven die plausibel was. Hij heeft zijn excuses aangeboden en er komt een remedie in de volgende druk van zijn boek. Bij deze wil ik ook mijn excuses aanbieden voor de fouten die ik maakte in Gebeten. Ook voor Entreprenerd vond ik geen uitgever, maar ik stelde zelf een team aan waaronder een copy editor en een proof reader. Desondanks is het boek niet foutloos. Toen ik de definitieve versie opensloeg, kwam ik op pagina 158 terecht. Daar las ik: ‘Was that my faith as an open source developer?’ Ik zakte bijna door de grond van schaamte, want faith moest natuurlijk fate zijn: ‘Was that my fate as an open source developer?’

Ik weet dat het misschien een flauw excuus is, maar ik ben een ESL-author, zoals dat in het jargon heet, waarbij ESL staat voor English as a Second Language. Engels is zelfs pas de vierde taal die ik leerde na Nederlands, Frans en Latijn. Ik schrijf Engels zoals ik het denk. Het gevolg daarvan is dat ik vaak fouten maak met homofonen, woorden die hetzelfde worden uitgesproken maar anders geschreven —denk maar aan their, they’re en there. Mijn proofreader heeft een pak evidente fouten gecapteerd, maar het verschil tussen geloof/vertrouwen en lot/fatum is haar ontgaan. Ik neem haar dat uiteraard niet kwalijk. Ik wil gewoon aantonen dat een foutje vlug gemaakt is. Zoals Einstein ooit zei: ‘Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.’ (Of was dat iemand anders?)

Ik was aanvankelijk ook vergevingsgezind ten opzichte van Petra De Sutter, maar dat was voor ze in de verdediging ging. Op basis van de manier waarop ze ook na de fout in haar voet bleef schieten, vind ik niet dat ze kan aanblijven als rector. De schade die zij lijdt, en met haar Universiteit Gent, is haar niet aangedaan door derden. Ze heeft die zichzelf aangedaan. Ik parafraseer wat dit betreft graag de reeds vermelde Noam Wasserman:

If Chancellorship is a battle, most casualties stem from friendly fire or self-inflicted wounds.

Voor wie de originele versie van het citaat wil lezen, voeg ik even een foto toe van de eerste pagina van het eerste hoofdstuk van het boek:

Met die 'self-inflicted wound' bedoel ik niet het gebruik van AI. Ik ben niet tegen het gebruik van LLM's. Ik gebruik zelf vaak AI als goedkope redacteur. Ik beschik immers niet over de luxe die Rik Torfs heeft als hij een boek schrijft, namelijk een uitgever die bereid is om te investeren in een team van redacteurs. Ter informatie: in de lezing waarin ik uitleg hoe mijn boek ‘Onvoltooid toekomstige tijd’ tot stand kwam, maak ik de vergelijking tussen het team dat achter me stond tijdens de realisatie van mijn boeken voor Manning Publications en de uitgeverij Poespa Producties die vorig jaar mijn verhalenbundel Onvoltooid toekomstige tijd uitbracht.

Het 'team' voor dat boek bestond slechts uit drie personen, een vijfde van mijn Publishing Team bij Manning:

De mensen bij Poespa Producties hebben heel goed werk afgeleverd, maar ik miste wel een groter team zoals ik bij Manning had.

Ik vergelijk mijn Amerikaanse uitgever met mijn Vlaamse omdat Rik Torfs zijn Vlaamse uitgever uit de wind zet. Ik neem aan dat de mensen bij Ertsberg bij de publicatie van Waarheid hun uiterste best gedaan hebben om een zo foutloos mogelijk boek af te leveren (net zoals de mensen bij Poespa dat bij mijn boek deden). Maar een doorgedreven controle met drie verschillende types van redacteurs, een paar dozijn reviewers én een professionele proofreader waar ik bij Manning op kon rekenen, zal waarschijnlijk niet mogelijk geweest zijn. Daarvoor is de Vlaamse markt te klein.

Wat is moeilijk te vergeven?

Wat me in het debacle rond Petra De Sutter wel tegen de borst stuit, is de manier waarop de rector met de situatie omgaat. Waar je eerst nog kon spreken van een inschattingsfout —het favoriete excuus dat veel politici inroepen als ze op een fout betrapt worden— kan je nu niet anders dan concluderen dat het hier echt wel gaat om volharding in de boosheid.

Met boosheid bedoel ik niet dat er kwade wil in het spel is. Ik ben vertrouwd met Hanlon's Razor:

Never attribute to malice that which is adequately explained by stupidity.

Ik vind dat de rector de ene fout na de andere opstapelde. Een paar van die fouten zijn misschien niet voldoende reden om op te stappen. Het geheel van fouten is dat voor mij wel.

Ik som even op:

Een LLM gebruiken om citaten te zoeken die bij een standpunt passen, in plaats van citaten te gebruiken die effectief iets betekenen in je persoonlijke leven, toont voor mij een gebrek aan persoonlijkheid. In een openingsrede stelt een rector zichzelf aan de universitaire gemeenschap voor als persoon. Petra De Sutter heeft zich door het gebruik van fake citaten voorgesteld als iemand die fake is. Had ze citaten gebruikt die ze in de loop van haar carrière had opgepikt, dan was ze veel authentieker overgekomen. Op zich is dat uiteraard geen reden tot ontslag.
Ervan uitgaan dat een LLM zich niet vergist en effectief letterlijke citaten produceert, legt een grote wereldvreemdheid bloot. Hallucineren was het woord van het jaar 2025, maar de academische wereld wist al veel langer dat LLM’s vaak antwoorden verzinnen om de vraagsteller te plezieren. Net omwille van die onbetrouwbaarheid hebben universiteiten regels ingevoerd omtrent het gebruik van AI. Dat een rector die regels niet zo kennen, laat staan volgen, is op zijn minst merkwaardig.
Ook niet zo fijn is het feit dat er pogingen gedaan zijn om de fouten onder de mat te vegen door op slinkse manier de tekst aan te passen op de website van UGent (en dan nog in eerste instantie foutief). Iemand met wie ik in Silicon Valley praatte, zei dat zij het anders had aangepakt als zij Petra De Sutter was. Ze zou meteen met de fout naar buiten gekomen zijn alsof de citaten opzettelijk verkeerd waren, zo van: ‘Ik heb voor een vol auditorium meerdere door AI verzonnen citaten in mijn speech verwerkt, en niemand van de aanwezigen heeft daar iets van gemerkt. Dàt toont aan welke gevaren er schuilen in het klakkeloos gebruiken van LLM’s. Geloof niet alles wat je op het internet leest, want veel artikels zijn door AI geschreven en staan vol onzin.’ Nu is de boodschap 'Laat dit een les zijn' pas heel laat gekomen, en het is zeer de vraag of die les wel goed geleerd is, want...
De initiële opmerking van de rector ‘Ik betreur ten zeerste dat ik in deze val ben gelopen' duidt, in tegenstelling tot de reactie van Rik Torfs, op een groot gebrek aan inzicht. De Sutters bewering impliceert immers dat iemand een val voor haar gespannen heeft, wat niet het geval was. Anders zou het zijn indien haar speech door een derde was geschreven die de fouten opzettelijk introduceerde. Aangezien de rector beweert dat ze maar liefst drie weken spendeerde aan het schrijven van haar speech, lijkt dit niet het geval te zijn —tenzij dat gelogen is.
Het is echt onbegrijpelijk dat Petra De Sutter alle bovenstaande dommigheden uiteindelijk nog wist te overtreffen door te zeggen: ‘Een AI-bot mag niet zomaar letterlijk citaten geven. Dat wist ik toen niet.’ Ik hoef niet te bewijzen dat dit onzin is. Dat hebben anderen ondertussen al ten overvloede gedaan. Als Petra De Sutter werkelijk denkt dat AI geen citaten mag gebruiken omwille van auteursrecht, dan had ze om dezelfde reden zelf nooit die citaten mogen gebruiken in haar speech.
Het is waarschijnlijk de toevoeging van die ‘insult to the injury’ door de rector zelf, die ertoe geleid heeft dat Radio 1 brandhout maakte van haar eerdere verweer dat de citaten op originele ideeën van de geciteerden gebaseerd waren. Nemen we bijvoorbeeld de uitspraak ‘Dogma is the enemy of progress’ die ze aan Einstein toewees. Dit kwam zogezegd uit een toespraak aan de Sorbonne in 1929. Daarna beweerde de Gentse rector dat het citaat een publicatie uit 1916 samenvatte. De lezing in 1929 was volgens de fact checker van Radio 1 echter puur technisch; je kunt dat citaat er niet uit afleiden. Het is hem ook niet duidelijk naar welke publicatie uit 1916 de rector verwijst. Bronvermelding is nochtans een ding aan de universiteit.

Alle bovenstaande items tekenen een beeld van een rector wier positie onhoudbaar is. Ik vind niet dat een universiteit geleid kan worden door iemand die zo weinig inzicht aan de dag legt over een thema dat brandend actueel is in de maatschappij in het algemeen, maar vooral ook aan een instelling voor hoger onderwijs in het bijzonder.

Ik weet dat ik met die bewering mijn nek uitsteek, en dat veel mensen mij zullen kwalijk nemen dat ik mijn mening deel, maar mijn boek Entreprenerd begint niet voor niets met één van de Paradoxial Commandments van Kent M. Keith:

Honesty and frankness make you vulnerable. Be honest and frank anyway.

Dat is het grote verschil tussen de reactie van Petra De Sutter, die —in plaats van een heldere verklaring te geven voor haar foute openingsrede— de pers verbaast met nog meer onzin, en die van Rik Torfs, die er niet voor terugdeinsde de pers te woord te staan, zoals bij Bart Schols in De afspraak.

Zonder betekenis zijn citaten zinloos

Eén van de terugkerende vragen waarmee Bart Schols Rik Torfs in De afspraak lastig viel, was: ‘Zijn de verkeerde citaten die u gebruikt in uw boek het gevolg van uw gebruik van AI?’ Daarop legde Rik Torfs uit dat hij het volledige werk van Kierkegaard en een groot deel van de essays van Montaigne had gelezen, waarna hij hen desondanks verkeerd citeerde. Ik geloof hem. Ik gaf al het voorbeeld dat ik het boek van Wasserman meermaals gelezen had, en het toch foutief citeerde in Gebeten.

Ik vind dergelijke fouten van een heel andere orde (en veel minder erg) dan wat Petra De Sutter deed. Het is duidelijk dat zij nooit de rectorale rede van Hans Jonas las —de man was immers nooit rector. Net zomin heeft ze teksten van Einstein gelezen die kunnen samengevat worden als ‘Dogma is the enemy of progress.’ Ze heeft die citaten niet geproduceerd op basis van ervaring, zoals Rik Torfs dat deed, maar ze heeft ze laten produceren. Ze kan onmogelijk beweren dat die citaten voor haar betekenis hebben, op een manier zoals de citaten van Henry David Thoreau of Irma Kurtz voor mij betekenis hadden. Ze mag wel beweren dat ze uitspraak als ‘Dogma is the enemy of progress’ mooi vindt, maar ze was ooit een politicus bij Groen. Als er één partij vasthoudt aan dogma’s en vijandig staat tegenover vooruitgang (innovatie, ondernemerschap, groei…), dan is dat toch wel Groen, of vergis ik mij? (Sorry, ik kon het niet laten deze steek uit te delen.)

Als ik in hoofdstuk 5 van Entreprenerd bijvoorbeeld een citaat gebruik zoals:

Men who are doers can also be thinkers, but the thinking is done on the move, in the midst of events

dan doe ik dat niet zomaar. Dat zinnetje komt uit ‘The October Horse’ van Colleen McCullough. Dat is het zesde boek van zeven in de Masters of Rome serie. Ik vond die boeken prachtig, dus zo’n quote zegt ook iets over mijn literaire smaak.

Zelfs als de citaten die Petra De Sutter gebruikte echt waren geweest, in plaats van door AI bijeen gehallucineerd, dan zeggen die me niets over de rector als persoon, omdat ze puur geselecteerd waren om haar speech te ‘spijzen’ (haar woorden) en nooit betekenis hadden in haar jarenlange ervaring als academicus, arts, politicus of persoon. De rector zou zich hierover nog het meest moeten schamen.

In hoofdstuk 16 van Entreprenerd citeer ik uit het boek Dune van Frank Herbert:

A process cannot be understood by stopping it. Understanding must move with the flow of the process, must join it and flow with it.

Ik las dat boek als tiener op een moment dat ik op school gepest werd. Telkens als ik bang werd om slaag te krijgen, citeerde ik in mijn hoofd de Litany Against Fear die in dat boek voorkomt:

I will not fear. Fear is the mind-killer. I will face my fear. I will let it pass through me. When the fear has gone, there shall be nothing. Only I will remain.

Dat citaat paste niet in het boek, maar het citaat dat ik wel gebruikte stond in hetzelfde schriftje waarin ik de Litany Against Fear overschreef. Ik wil maar zeggen: als je in een persoonlijke rede een citaat gebruikt, zorg dan dat je dat doet omdat het een belangrijke betekenis heeft voor jou. Besteed het kiezen van citaten niet uit aan AI, en zelfs niet aan het internet.

Ook het internet is niet altijd juist

AI is niet altijd de boosdoener bij verkeerde citaten. Neem bijvoorbeeld:

If people knew how hard I had to work to gain my mastery, it would not seem so wonderful at all.

Toen bekend werd dat mijn vrouw en ik al in december 2015 (een meerderheidsaandeel in) het bedrijf konden verkopen dat we pas in januari 2008 oprichtten, waren veel mensen jaloers. Die mensen wisten echter niet dat er bijna tien jaar research en development voorafgingen aan de oprichting van het bedrijf. Ook de inspanning om het bedrijf te brengen tot waar het was op het moment dat het verkocht werd, wordt nog altijd danig onderschat. Daarom houd ik zo van dit citaat. Het zegt iets over een ervaring die ikzelf aan den lijve heb ondervonden. Maar van wie is het citaat? Wie zei dit voor het eerst?

Als je het knipt en in de zoekbalk van Google plakt, dan krijg je massa’s afbeeldingen zoals die het aan Michelangelo toeschrijven:

Bij het schrijven van Entreprenerd heb ik de moeite genomen om elk citaat te dubbelchecken. Ik wilde de uitspraak van Michelangelo gebruiken om hoofdstuk 3 in te leiden, maar mijn research leidde tot de volgende vaststelling: 'It was attributed to Michelangelo in non-specialist publications as early as 1929, but no source is known. It's not found in any known biography of Michelangelo.'

Dit is een geval waarbij ik dacht: Se non è vero, è ben trovato. In het boek heb ik het zo opgelost:

Een soortgelijk voorbeeld is te vinden in hoofdstuk 4; ik geef zelfs een link naar een website vol fake buddha quotes:

Your purpose in life is to find your purpose and give your whole heart and soul to it.

In de verantwoording voor het gebruik van die quote, schreef ik dat Boedha dit nooit zei, maar ik voegde eraan toe: I consider it good advice anyway ;-)

Of kijk naar mijn uitleg over het citaat waarmee ik hoofdstuk 6 begin:

Creativity is allowing yourself to make mistakes. Art is knowing which ones to keep

Die wordt vaak verkeerdelijk toegewezen aan Douglas Adams, auteur van The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (het eerste uit een heerlijke reeks boeken), maar volgens Quote Investigator, waar je citaten op echtheid kunt controleren, komt het uit The Dilbert Principle van de onlangs overleden cartoonist Scott Adams.

Soms vind je een generieke quote zoals:

I don’t want to be liked; I want to be respected.

Verschillende mensen hebben dit ooit wel eens gezegd. In dit geval zowel de Chinese ondernemer, Jack Ma, als de American Football player Ray Lewis. Aangezien Entreprenerd een businessboek is, koos ik voor Jack Ma als geciteerde.

Idem wat betreft:

It’s hard to make predictions—especially about the future.

Volgens Quote Investigator wordt dat citaat toegeschreven aan onder andere: Niels Bohr, Samuel Goldwyn, K. K. Steincke, Robert Storm Petersen, Yogi Berra, Mark Twain en Nostradamus. Ik koos voor Petersen (zoals ik uitleg op de begeleidende website).

Missen is menselijk

Ik wil besluiten met een citaat uit één van mijn lievelingsboeken. Het is geen boek dat je in één ruk van voor- tot achterplat mag uitlezen. Ik deed er drie jaar over om het savoureren. Het gaat over The Book of Disquiet van Fernando Pessoa, waar ik deze zin uit plukte:

In order to achieve perfection, a man would need a coldness that is alien to man,
and then he would lack the human heart with which to love his own perfection.

Dat is geen citaat dat zomaar opduikt als je met Google zoekt naar een citaat over het feit dat missen menselijk is. Om een dergelijk pareltje te vinden, moet je boeken lezen. Misschien beweert Petra De Sutter dat je het lezen van boeken niet kunt combineren met een mandaat als rector. Als dat zo is, dan ben je misschien niet geschikt om rector te zijn. De vorige rector van de UGent slaagde daar wel in.

In ieder geval, ondanks het feit dat missen menselijk is, vind ik dat Petra De Sutter haar autoriteit te grabbel heeft gegooid. Dat is jammer, maar dat heeft ze helemaal aan zichzelf te danken door de manier waarop ze met de verkeerde citaten in haar openingsrede omging.

[Deze post is eerder uit de losse pols geschreven. Ik riep geen hulp in van AI; desondanks kan de tekst fouten bevatten. Ik ben niet perfect; ik heb een menselijk hart.]

De Marshmallow-politiek: Waarom herverdeling een recept voor armoede is

Sun, 11 Jan 2026

Streven naar herverdeling is een recept voor armoede. Er zijn mensen die investeren en er zijn mensen die alleen maar kosten maken. Als ik om me heen kijk, merk ik dat niet iedereen vertrouwd is met dit fundamentele verschil.

Rond 1970 voerde de psycholoog Walter Mischel een beroemd experiment uit met kinderen tussen de drie en vijf jaar. Hij gaf elk kind een snoepje en stelde hen voor een keuze: je mag het snoepje nu opeten, of je wacht een kwartier. Wie kon wachten, kreeg als beloning een tweede snoepje. In dit experiment zag hij twee soorten gedrag. Er waren kinderen die tijd investeerden: zij wachtten vijftien minuten en kregen het beloofde extra snoepje. Andere kinderen maakten kosten: in ruil voor het directe genot gaven zij hun toekomstige beloning op en verorberden ze het eerste snoepje.

Uit deze proef kun je niet simpelweg afleiden wie 'slim' is en wie 'dom'. Er valt iets te zeggen voor het kind dat investeert in de hoop op een tweede snoepje, maar er valt ook iets te zeggen voor het kind dat kiest voor de zekerheid van het eerste snoepje. Het tweede zou immers nooit kunnen komen. Elke ondernemer die investeert in een eigen bedrijf kent dit risico: de beloning is nooit gegarandeerd.

Het slechtste wat een maatschappij echter kan doen, is een deel van die beloning — áls die er uiteindelijk toch komt — afpakken om te delen met wie geen risico nam. Stel je voor dat je het kind dat niet kon wachten ook een extra snoepje geeft. Of erger nog: dat je een deel van het snoepje van het geduldige kind afpakt om het te delen met het andere kind. Het gevolg is voorspelbaar. Dat eerste kind is niet dom; het zal voortaan ook het zekere voor het onzekere nemen en de investering achterwege laten.

In de echte wereld werkt dit precies zo: politiek stuurt het gedrag van mensen. Door een te hoge financiële en administratieve last op de schouders van ondernemers te leggen, creëer je een situatie waarin steeds minder mensen bereid zijn om te ondernemen. Er wordt minder geïnvesteerd, wat leidt tot minder waardecreatie. De maatschappij als geheel wordt daar uiteindelijk alleen maar armer van.

QED: Streven naar herverdeling is een recept voor armoede. Eerlijke belastingen zijn belastingen waarbij mensen die risico nemen door te investeren, niet de prijs betalen voor de zekerheid van de mensen die alleen maar kosten maken. Eerljke belastingen zijn belastingen waarbij iedereen evenveel bijdraagt. Oneerlijke belastingen zijn belastingen waarbij wie investeerde meer belast wordt dan wie alleen maar kosten maakte.

P.S.

Ik weet al wat critici zullen zeggen: "Wat als het ene kind al met een volle maag aan de test begon en het andere kind uitgehongerd was?"
In economische termen vertaalt zich dat naar startkapitaal en sociale zekerheid. We leven echter in België, een land waar enorm veel kapitaal aanwezig is en de drempel tot kwaliteitsvol onderwijs extreem laag is.
In zo’n context is er geen excuus om steeds zwaardere lasten te leggen op de schouders van hen die wél bereid zijn te investeren.

Book sales Entreprenerd 2021-2025

Sun, 04 Jan 2026

I'm not sure if I kept track of the sales of my book 'Entreprenerd' as faithfully as I did in the first years after it was published. But if I counted correctly, I sold 25 copies this year, resulting in a total sales of 874 copies. Sales are dropping year by year (in 2024, I sold 37 copies, in 2023, 105). That's probably normal, knowing that the book was released in 2021.

In April, Amazon introduced audiobooks generated by Artificial Intelligence. I immediately tried the functionality and started offering an eBook version of my book. I find it hard to see which 'digital sales' are eBooks, and which are audiobooks, but as far as I can see, I sold 3 audiobooks this year. The other sales consisted of 1 hardcover, 7 paperbacks, 8 eBooks on Leanpub, 4 eBooks on Amazon, and 2 eBooks through other channels.

Comparing with last year's status of the reviews, I had two additional reviews on Goodreads (5 stars + 3 stars). There was no change in the Amazon and Kobo reviews.

Site	Rating	# Votes
Goodreads	4.39 stars	28 votes
Amazon	4.6 stars	20 votes
Rakuten Kobo	4.33 stars	3 votes

According to my spreadsheet, I made €5,595.15 in royalties, of which €156.35 generated in 2025 (on average €6.25 per copy sold). That's not an exact amount because the royalties are registered in their original currency. The spreadsheet converts those currency to euros using an exchange value that was fixed in 2021.

I still wonder how well the book would have sold if a 'real publisher' had offered me a book contract. Although I'm quite happy with the book in its current form, I do have some ideas if anyone would be interested in publishing a second edition. Feel free to contact me if you're a publisher!

Furious Fiction Challenge: The Vatican Shuffle

Wed, 24 Dec 2025

This was Furious Fiction's December Challenge:

Take a major news event from 2025 and write a fictional story that either takes place during it or features it heavily in the plot.
While the story may feature real people, your story’s MAIN character should be fictional.
Your story must include the phrase (separate or as part of a longer sentence): “IT WASN’T THE FIRST TIME THIS HAD HAPPENED”

I chose the election of a new pope as my major news event and made a literal fly on the wall my main character. From that vantage point, the fly could “tell the truth” about what "really" happens in the Vatican when a new pope is “chosen.”

The jury wrote the following (in reference to another submission about Mephistopheles):

Now, Mephistopheles from the Downtown Hellton Hotel may need to ready a room for our judges, but we simply could not resist this hilarious ‘fly on the wall’ take of what REALLY happens during one of the world’s most secretive elections! At first, it seems we’ve been dealt a hand of the buzzing voyeur as merely a metaphor, but the encounter with the cockroach confirms the surreal tone as the two insects watch the ultimate poker game unfold (and fold). The cockroach’s description of the five-day epic of 1922 and Pius XI winning with “a pair of sevens” is pure gold. Even explaining the smoke with the burning of decks was a fun addition. Highly blasphemous, but clearly tongue-in-cheek – this one goes ‘all in’ and takes home the pot!

This year, I submitted eleven stories to compete in the monthly Furious Fiction contes, earning two long-list and three short-list nominations:

A long-list nomination in February for EN25-002: Two Bargains for the Price of One Soul
A short-list nomination in July for EN25-012: His Fifth Wedding
A long-list nomination in October for EN25-015: Patroclus's Tears
A short-list nomination in November for EN25-16: Happily Divorced: The Show (new title: Ex Factor)
A short-list nomination in December for EN25-17: The Vatican Shuffle

In total, I have now submitted fifty stories in response to Furious Fiction challenges, resulting in fourteen long-list and four short-list nominations. Considering the disappointing sales of my book Onvoltooid toekomstige tijd (which includes Dutch translations of several of these stories) I may need to seriously consider stopping writing in Dutch and focus exclusively on English going forward.

Anyway, this is my latest Furious Fiction story:

The Vatican Shuffle

I clung to the frescoed wall of the Sistine Chapel, thrilled that I had slipped past every security measure. As I watched history unfold, I knew this year’s Pulitzer was mine.

Below me, cardinals in crimson robes sat around a green felt table, their eyes sharp for the smallest tell in the behavior of their frenemies. No ballots. No solemn prayers. Just cards, chips, and the occasional muttered Latin curse when someone folded.

The world believed smoke would rise when the Holy Spirit whispered a name. But I, a humble fly on the wall, knew better now. The Spirit had nothing to do with this. It was poker night in the Vatican.

“Raise,” murmured Cardinal Prevost, sliding his stake forward, stacked like holy wafers awaiting consecration. His face was unreadable, carved from decades of ambition.

Across from him, a Spaniard hesitated, clutching his rosary, the last relic he had to wager. The pot swelled like the till of a money changer, piled high with sacrilege.

I buzzed closer, eager to peek at the hand that would crown Leo XIV. Victoriously, Cardinal Prevost spread his cards with deliberate grace: an ace-high straight flush.

Gasps drifted upward like incense smoke. The Sistine ceiling trembled as if Michelangelo himself disapproved of this blasphemous game of chance.

The future pope’s smile was thin. “Gentlemen,” he said softly, “shall we inform the world?”

As I pulled back to hide behind a gilded candelabrum, a voice rasped from the shadows. “You look shocked, little winged one.” I turned and saw him: a cockroach, brown and brazen, his antennae twitching with smug amusement.

“I’m baffled,” I admitted. “Is it always done this way?”

The cockroach chuckled. “Funny thing about conclaves,” he said. “They’re always a gamble.”

I guessed it wasn’t the first time this had happened. “No divine election?” I asked. “Just an ordinary poker game?”

He nodded. “That’s how it has always been. My great-great-grandfather was here in 1922. He witnessed how they played for five days after Benedict XV died. Eventually, Pius XI won with a pair of sevens. The longest game in conclave history.”

“Five days?”

“They burned cards after every round. Thirteen times, black smoke went through the chimney for busted flushes, until white smoke marked the end of the final showdown. Ah, the good old times…”

We watched the new pope gathering his winnings. The stove roared, devouring the last deck. Outside, the crowd cheered at the white plume rising from the chimney. The conclave was over. The Church had a new shepherd. And the Vatican, a new poker champion.

Een logo voor Screensaver

Thu, 04 Dec 2025

In 2021 richtten mijn vrouw en ik het bedrijf Screensaver op, met als doel de aankoop van de gebouwen van Cinema Sphinx.

Even overwogen we nog om die aankoop te doen met ons ander bedrijf Wil-Low, waar momenteel voornamelijk mijn (zeer beperkte) schrijfactiviteiten in ondergebracht zijn, alsook een aantal losse opdrachten, o.a. voor Universiteit Gent. Dat bedrijf is genoemd naar Willaert —de familienaam van mijn vrouw— en Lowagie —mijn familienaam. Het logo is een verstrengeling van de letters W en L die samen een figuur vormen die doet denken aan een wilg.

Dit logo is vooral te vinden op de rug van de boeken die ik in eigen beheer uitgeef:

Voor Screensaver had ik wel een idee voor een logo, maar verder dan een paar schetsen was ik niet geraakt.

Aangezien de bioscoop die in het pand van Screensaver ondergebracht is in de jaren '80 de naam Sphinx kreeg, zocht ik mijn inspiratie in Egypte:

(Van links naar rechts copyright kallerna CC BY-SA 4.0, CC0 1.0 Universal, MykReeve CC BY-SA 3.0.)

Ik wilde echter geen al te letterlijke verwijzing naar die Sphinx, want er moet een duidelijk verschil zijn tussen Screensaver (het vastgoed van de cinema) en Sphinx (de uitbating van de cinema). Als je zoiets vraagt aan AI, dan krijg je dingen zoals dit:

Dat was helemaal niet waar ik op zoek was. Als ik met mensenogen kijk naar de foto's van Egyptische sfinks of naar het masker van Toetanchamon, dan zie ik in de dw3-wr (doua-our of gevlochten, valse baard) een projector en in de bovenkant van de nemes (Egyptische hoofdtooi) een scherm. Ik slaagde er echter niet in dit Diets te maken aan artificiële intelligentie. Ik zou zelf aan de slag moeten gaan.

Ik ben geen grafisch ontwerper, dus zocht ik mijn toevlucht tot PowerPoint toen ik de eerste schetsen maakte. Ik ontwierp een compositie van geometrische elementen: een zeshoek, een rechthoekje en een paar trapeziums.

Ik vond in mijn archieven van 2021 ook nog deze poging terug:

Niet tevreden met het resultaat, gaf ik het op —tot een paar dagen geleden. Toen maakte ik deze PowerPoint:

Dat vond ik al meer in de goede richting gaan, maar ik wilde die letters op zo'n manier weergeven dat het lijkt alsof ze geprojecteerd zijn. Een grafisch ontwerper zou hiervoor een grafisch tool gebruiken, maar die had ik niet voorhanden. Wat ik wel had, was iText, de open source PDF software die ik 25 jaar geleden schreef. Ik besloot het logo te genereren in PDF door Java code te schrijven.

Ik schreef code die in staat was een gelijkzijdige zeshoek te tekenen, een rechthoek en twee trapeziums. Het volstond een beperkt aantal parameters te kiezen, die ik dan beetje bij beetje aanpaste tot ik tevreden was met de verhoudingen.

Vervolgens liet ik de vlakken opvullen met wit, zodat je niet meer de volledige zeshoek kunt onderscheiden:

Dan kwam het moeilijkste werk: netjes het woord screensaver op het 'scherm'-gedeelte passen en elke letter apart met een aangepaste hellingshoek afbeelden.

Dat ziet er misschien gemakkelijk uit, maar hier heb ik het meest aan getweakt. Eerst moest ik op zoek naar een geschikt lettertype. Ik koos uiteindelijk voor het lettertype dat we bij QLT gebruiken: Rajdhani-Bold. Dit lettertype kan gebruikt worden voor het Devanagari schrijfsysteem (als je teksten wil schrijven in Hindi), maar bevat ook voldoende lettertekens voor het Latijnse schrijfsysteem dat we gebruiken voor Westerse talen.

De beginhoek van de S en de eindhoek van de R kiezen was niet zo moeilijk. De hoek van alle letters tussenin is gewoon een kwestie van elementaire wiskunde. Maar ik heb wel veel geëxperimenteerd met verschillende font groottes en offset coördinaten op de Y-as.

Eenmaal de tekst stond waar ik wilde dat hij stond, besloot ik te spelen met de invulling van de verschillende vlakken.

Ik weet het, dat ziet er nogal zwart uit, maar dit is slechts het 'negatief'. Ik converteerde de PDF naar een PNG en inverteerde de kleur.

Zo werd het scherm pas echt 'het witte doek' van een bioscoop. Uiteraard is het niet de bedoeling dat alles er zo zwart uitizet, maar deze versie stelde me in staat een alpha channel in te voeren, met zwart als transparante kleur. Dit gaf een wit logo als resultaat, dat ik over een kleur naar keuze kan aanbrengen.

Dit is een voorbeeld met een soort bordeaux achtergrond:

Wat wilde ik met dit logo bereiken?

Ik wilde een uitgepuurd, abstract ontwerp, bestaande uit een beperkt aantal meetkundige figuren,
- Check! Het logo bevat 1 zeshoek, 1 rechthoek en 2 trapeziums.
Ik wilde slechts één kleur om het logo gemakkelijk op T-shirts, Tote-bags, etc. te kunnen drukken met het materiaal dat we in huis hebben bij OJ.
- Check! Het logo zelf kan in één kleur uitgesneden worden en op een T-shirt in een andere kleur aangebracht worden.
Ondanks de abstractie en eenvoud, wilde ik toch een figuratieve betekenis in het logo:
- Check! Enerzijds kan je met wat goede wil de kop van een sfinks of het hoofd van een farao zien in het logo.
- Check! Anderzijds kan je er ook een projector in zien die het woord Screensaver op een doek projecteert.

Door mijn geesteskind iText te gebruiken om het logo in Java te programmeren, heb ik na logo's voor iText, Wil-Low, QLT en OJ opnieuw een logo gemaakt waarin de nerd die ik ben overduidelijk aanwezig is.

Over de toekomst van Sphinx Cinema

Mon, 01 Dec 2025

Producent Dries Phlypo van het toonaangevende onafhankelijke productiehuis A Private View en Filip Juchtmans van Optim8 hebben samen met Sphinx Produktie en Screensaver een ambitieus akkoord bereikt om de iconische Gentse arthousebioscoop Sphinx voor te bereiden op een nieuw, inspirerend hoofdstuk. Het huidige kernteam van de Sphinx blijft aan boord om dit plan mee vorm te geven. Het renovatieplan krijgt ook de steun van de stad Gent, die het belang van een arthouse cinema in Gent onderstreept. Alle partijen zijn blij dat de toekomst van de Sphinx in Gent zodanig is verzekerd. De werken starten in maart 2027.

De Stad Gent reageert enthousiast.

“Arthouse cinema is belangrijk voor onze stad. Daarom zijn we bijzonder blij met de constructieve samenwerking tussen de betrokken partners en de stad en met de toekomstplannen voor de Sphinx die daaruit zijn voortgevloeid.” reageert Gentse Schepen van Cultuur Astrid De Bruycker.

Het bedrijf Screensaver, opgericht in 2021 door Bruno Lowagie en Ingeborg Willaert, heeft als missie het pand van de Sphinx te beschermen en te vernieuwen, zodat de bioscoop ook in de komende eeuw haar culturele rol kan blijven vervullen.

“De Sphinx is een historisch ankerpunt in het culturele hart van Gent,” zegt Bruno Lowagie. “Het is onze ambitie om dit unieke pand te koesteren én klaar te maken voor de toekomst, zodat nog vele generaties filmbezoekers hier onvergetelijke momenten kunnen beleven.”

Sphinx Produktie, verantwoordelijk voor de succesvolle uitbating van de geliefde cinema, zal de dagelijkse werking verderzetten tot eind februari 2027. Dan neemt bezieler en zakelijk verantwoordelijke Patrick Deboes afscheid van zijn levenswerk. Hij behoudt, als pionier en sleutelfiguur binnen de Vlaamse arthouse-exploitatie, wel een adviserende functie bij de plannen. ZIjn rechterhand Wendy Vercauteren, zal samen met het huidige team Sofie Mercier en Andreas Vermaut betrokken blijven bij de nieuwe uitbating van de cinema. Zo blijft het Gentse publiek verzekerd van een rijk, divers en kwalitatief filmaanbod op deze historische locatie.

Patrick Deboes voegt toe: “Wij ondersteunen het nieuwe verhaal ten volle en hopen dat de stad Gent en haar bewoners dat ook zullen doen. Viva Cinema!”

Ook productiehuis A Private View is opgetogen met het akkoord.

“Cinema is voor ons een ontmoetingsplek, een culturele motor én een plek waar verhalen leven,” zegt Dries Phlypo. “Dat we samen de toekomst van de Sphinx kunnen verzekeren, voelt als een enorme verantwoordelijkheid en een groot voorrecht. We willen de ziel van deze plek bewaren én versterken, en ervoor zorgen dat Gent ook de komende decennia kan rekenen op een bruisende arthousebioscoop.”

De aanvraag voor de omgevingsvergunning is op 17 november ingediend. Normaal gezien zullen Screensaver, A Private View en Optim8 vanaf maart 2027 met een grondige renovatie starten die, als alles goed gaat, 18 maanden zal duren. Op dit moment wordt gewerkt aan de plannen om een pop-upcinema te kunnen voorzien, zodat het publiek ook tijdens de renovatie kan blijven genieten van een zorgvuldig samengesteld aanbod van de beste films.

Zodra dit toekomstgericht project voltooid is, zullen bezoekers verwelkomd worden in vijf volledig vernieuwde filmzalen, met respect voor de historische waarde van het pand en een op de bioscoop afgestemd horecaconcept. Het iconische Sphinx café wordt uitgebreid met een restaurant en een polyvalente ruimte die plaats biedt aan recepties, lezingen en andere culturele ontmoetingen.

Met deze samenwerking bundelen de drie partners hun visie en expertise om één van de belangrijkste culturele bakens in het hart van Gent te behouden én te laten floreren, mét respect voor het rijke verleden én met volle overtuiging in een bruisende toekomst.

(Mensen van de pers die meer informatie willen, nemen best contact op met Dries Phlypo. Een interview met Bruno Lowagie is enkel mogelijk voor mediakanalen die een half jaar geleden aandacht besteedden aan zijn boek Onvoltooid toekomstige tijd.)

Furious Fiction Challenge: Ex Factor

Wed, 26 Nov 2025

This was Furious Fiction's November Challenge:

Each story had to take place on a game show.
Each story had to include a metaphor describing the host.
One contestant had to be eliminated in some way during the story.
And each story had to include the words bundle, never, and violent.

Contestants were free to choose whether to write about an existing game show or invent one. I decided to base my story on a real show called 'Gelukkig gescheiden' (Dutch for 'Happily Divorced'). In this show, a divorced couple competes against each other with their new partners, trying to guess their kids' answers to—sometimes awkward—questions. The winning team earns a family vacation to a destination chosen by the children—without the losing ex.

Appartently, the jury loved my story, because it was selected for the November Showcase:

The jury wrote:

Many stories this month began with a ‘welcome back' moment but this one cleverly drops us mid-question into the action and we can’t help but be engaged in this battle of wills and waffles. Well, this has all the elements we were looking for in a made-up game show. The ever-eager crowd, the desperate contestants and of course the gleaming host. With a trio of similes (yes, they also count as metaphors!) and a big smile, this host commands the stage as things go from divorced to absurd. Perhaps the only thing that could improve this is to have called the show ‘Ex Factor'!

Now I feel like I cheated. The jury clearly thought I made up the show. Well, I didn’t. When introducing Belgium to foreigners, I always say it’s the “country of the absurd” (and that’s hardly an exaggeration). I did appreciate their suggestion to change the name of the show, though. Following the jury’s advice, I changed 'Happily Divorced' into 'Ex Factor' (EN25-016):

Ex Factor

“This question will decide everything, Nathalie. If you answer correctly, you and your new boyfriend Ryan get a chance to win a trip to Paris with your children.”

Nathalie’s palms glisten under the studio lights. A bundle of nerves, she clutches the armrest of her chair. The crowd falls silent as the host leans forward.

“We asked your boys a simple question,” he says, pausing for effect. “Who makes the best waffles for breakfast: you, or your ex-husband’s lovely wife, Tiffany?”

Nathalie’s tension melts away instantly. “That’s easy,” she smirks. “They like mine more.”

“Is that your final answer?” The host tilts his head like a bloodhound catching the scent of scandal. The camera pans to the children, two cherubs in matching denim jackets. They try to keep a poker face but can’t help giggling.

“Of course, I’m sure.” Nathalie throws a dirty look at Tiffany. “Her poorly toasted frozen waffles are no match for my homemade ones. I’ve been using my grandmother’s recipe longer than she’s been alive.”

The audience gasps, delighted by her cruelty.

The host beams like the Eiffel Tower on Bastille Day. “Let’s see if that confidence pays off. Kids, is your mother’s answer correct?”

Nathalie’s sons bounce in their seats. “No! Tiffany makes the best waffles in the world!”

The applause sign flashes. The crowd howls.

“Sorry, Nathalie,” the host says, feigning sympathy like a lawyer apologizing for his bill. “You’re out. Bill and Tiffany move on to the finale!”

Nathalie is baffled. “I never thought I’d be humiliated by my own kids,” she murmurs.

Ryan pats her back and subtly shifts toward the nearest camera, fixing the smile he trained for a toothpaste-ad audition.

The kids leap into Bill’s arms. Tiffany glows beside them as if she’s just won The Bachelor.

“Congratulations, Bill and Tiffany!” the host applauds. “You’re three questions away from a three-week all-inclusive vacation in Paris—with the kids!”

Nathalie finally comes to her senses. “He cheated!” she cries. “He cheated before, and he’s cheating now!”

Ryan tries to restrain her, whispering through clenched teeth, “Don’t ruin this for me.”

But Nathalie jerks free violently, nearly knocking her toyboy out.

The audience erupts, and the host smiles. “Time for some commercials.”

When the show returns, Nathalie’s seat is empty. Ryan remains, knowing every minute on air boosts his shot at a role lasting longer than his relationship.

“Welcome back for the finale of Ex Factor! But first… a twist,” the host announces. “Tiffany, you can choose who to play the final with: your husband, Bill, or his ex-wife’s younger beau, Ryan.”

Tiffany looks at Bill, then straight into the camera. “Nathalie was right. Bill is a cheater. Yesterday, he cheated on me with a bimbo named Destiny. I choose Ryan and a chance to win the trip to Paris—without the kids.”

“What an unexpected turn of events!” the host grins. “You’re out, Bill. And remember: love may be fleeting…”

“…but alimony is forever,” the audience chants.

Furious Fiction Palmares: This is my third short-list nomination (the previous ones were for 'A Mouse Called Elephant' (EN23-002) in December 2023, and 'His Fifth Wedding' (EN25-012) in July 2025). I also won fourteen long-list nominations. Together, that's 17 nominations, out of 49 submissions.

If you were absent during my struggle...

Fri, 21 Nov 2025

Als je geen interesse had in mijn verhaal toen ik mijn boeken publiceerde, ga ik ervan uit dat je geen interesse hebt in andere dingen die ik mogelijk te vertellen heb.