2026-01-11
De Marshmallow-politiek: Waarom herverdeling een recept voor armoede is
Streven naar herverdeling is een recept voor armoede. Er zijn mensen die investeren en er zijn mensen die alleen maar kosten maken. Als ik om me heen kijk, merk ik dat niet iedereen vertrouwd is met dit fundamentele verschil.
Rond 1970 voerde de psycholoog Walter Mischel een beroemd experiment uit met kinderen tussen de drie en vijf jaar. Hij gaf elk kind een snoepje en stelde hen voor een keuze: je mag het snoepje nu opeten, of je wacht een kwartier. Wie kon wachten, kreeg als beloning een tweede snoepje. In dit experiment zag hij twee soorten gedrag. Er waren kinderen die tijd investeerden: zij wachtten vijftien minuten en kregen het beloofde extra snoepje. Andere kinderen maakten kosten: in ruil voor het directe genot gaven zij hun toekomstige beloning op en verorberden ze het eerste snoepje.
Uit deze proef kun je niet simpelweg afleiden wie 'slim' is en wie 'dom'. Er valt iets te zeggen voor het kind dat investeert in de hoop op een tweede snoepje, maar er valt ook iets te zeggen voor het kind dat kiest voor de zekerheid van het eerste snoepje. Het tweede zou immers nooit kunnen komen. Elke ondernemer die investeert in een eigen bedrijf kent dit risico: de beloning is nooit gegarandeerd.
Het slechtste wat een maatschappij echter kan doen, is een deel van die beloning — áls die er uiteindelijk toch komt — afpakken om te delen met wie geen risico nam. Stel je voor dat je het kind dat niet kon wachten ook een extra snoepje geeft. Of erger nog: dat je een deel van het snoepje van het geduldige kind afpakt om het te delen met het andere kind. Het gevolg is voorspelbaar. Dat eerste kind is niet dom; het zal voortaan ook het zekere voor het onzekere nemen en de investering achterwege laten.
In de echte wereld werkt dit precies zo: politiek stuurt het gedrag van mensen. Door een te hoge financiële en administratieve last op de schouders van ondernemers te leggen, creëer je een situatie waarin steeds minder mensen bereid zijn om te ondernemen. Er wordt minder geïnvesteerd, wat leidt tot minder waardecreatie. De maatschappij als geheel wordt daar uiteindelijk alleen maar armer van.
QED: Streven naar herverdeling is een recept voor armoede. Eerlijke belastingen zijn belastingen waarbij mensen die risico nemen door te investeren, niet de prijs betalen voor de zekerheid van de mensen die alleen maar kosten maken. Eerljke belastingen zijn belastingen waarbij iedereen evenveel bijdraagt. Oneerlijke belastingen zijn belastingen waarbij wie investeerde meer belast wordt dan wie alleen maar kosten maakte.
P.S.
Ik weet al wat critici zullen zeggen: "Wat als het ene kind al met een volle maag aan de test begon en het andere kind uitgehongerd was?"
In economische termen vertaalt zich dat naar startkapitaal en sociale zekerheid. We leven echter in België, een land waar enorm veel kapitaal aanwezig is en de drempel tot kwaliteitsvol onderwijs extreem laag is.
In zo’n context is er geen excuus om steeds zwaardere lasten te leggen op de schouders van hen die wél bereid zijn te investeren.
Onvoltooid toekomstige tijd
Entreprenerd
Wintercircus
Blog
- 2026-01-11:
De Marshmallow-politiek: Waarom herverdeling een recept voor armoede is - 2026-01-04:
Book sales Entreprenerd 2021-2025 - 2025-12-24:
Furious Fiction Challenge: The Vatican Shuffle